Bardzo wiele osób uwielbia zachwycać się pięknem architektury. To właśnie urokliwe, zdobione budowle stanowią przepiękny anturaż, bądź odgrywają pierwszoplanową rolę bardzo wielu, najpiękniejszych miejsc kraju i świata. Na szczególną uwagę zasługują attyki- jedne z kluczowych elementów wielu budowli. Co to jest attyka? Przyjrzyjmy się zagadnieniu z bliska. Gotowi na garść praktycznych wskazówek? Zaczynamy!
Attyka i jej krótka charakterystyka
Attyka to słowo pochodzące z języka greckiego atticos, jest górnym elementem konstrukcyjnym budynku- zwieńczeniem elewacji, która osłania dach. Attyki bardzo często bywają zdobione inskrypcjami, a więc napisami, co stanowi ich dodatkowy walor. Pierwsze attyki powstawały już w starożytnej Grecji oraz Rzymie, gdzie stosowano tzw. attykę pełną, a więc ściankę pokrytą reliefami bądź malarskimi dekoracjami. Ich szczególny rozkwit przypada jednak na okres renesansu. To ta epoka zapoczątkowała rozbudowane formy attyk, które stały się jednymi z najbardziej okazałych dekoracji budowli. Attyki wykonywane są przede wszystkim z cegły oraz kamienia. To materiały, które następnie zostają tynkowane i ozdabiane.
Attyka składa się z trzech elementów: muru attykowego, gzymsu wieńczącego, jak również grzebienia koronującego. Największą rolę odgrywa ostatni element, a więc grzebień koronujący, który to jest dekoracją całej attyki. Bardzo często przybierał on formę piramid, słupków z kulami, szyszek, zamkowych murów czy tzw. jaskółczego ogona.
Renesans, czyli okres rozkwitu popularności attyk
Attyka stała się najbardziej popularna w architekturze XVI- wieku. Piękne zdobienia powstały przede wszystkim w Europie Środkowej, w takich krajach jak: Górne Węgry, Polska czy Czechy. Attyki stały się elementami rozbudowanymi, stanowiącymi jedne z najpiękniejszych dekoracji. Opisywane elementy architektoniczne stały się na tyle powszechne, że ich obecność zdobiła nie tylko pałace i zamki, ale także, kościoły, ratusze, sukiennice czy mieszczańskie kamienice. Najbardziej imponujące attyki powstały w nurcie manieryzmu.
Czechy stały się kolebką attyk zdobionych tzw. techniką sgraffito. To metoda polegająca na nakładaniu wielu warstw kolorowego tynku i zeskrobywanie fragmentów jego wierzchnich warstw.
Różnorodne formy attyki spotykane na budynkach
Attyka to zwieńczenie elewacji, które może przybrać bardzo wiele różnorodnych form. Począwszy od prostej ścianki czy muru, aż po prawdziwe małe arcydzieła, rzeźbione z niezwykłą precyzją, takie jak np. balustrady czy rzędy sterczyn. Do najbardziej popularnych, najpowszechniejszych rodzajów zaliczamy:
- attyki ażurowe,
- attyki pełne,
- attyki schodkowe bądź uskokowe,
- attyki grzebieniowe.
Attyki ażurowe to tzw. balustrady oraz arkady, które tworzone były przede wszystkim w epoce baroku oraz renesansu. Attyki pełne to inaczej ślepe ścianki. Powstały w starożytności i średniowieczu. Attyki schodkowe bądź uskokowe to zdobienia pochodzące z przełomu XVIII i XIX wieku, a więc epoki klasycyzmu. Attyka grzebieniowa, zwana także polską, stosowana jest od drugiej połowy XVI wieku.
Gdzie w Polsce zobaczyć można najpiękniejsze attyki?
Powszechnie wiadomo, że attyka stała się znakiem rozpoznawczym polskiej renesansowej architektury. Za jedne z najpiękniejszych attyk znajdujących się na terenie naszego kraju uważane są attyki zdobiące kamienice Przybyłów, które zbudowane zostały w 1615 roku. To obiekty, które znane są także pod nazwą kamienice pod św. Mikołajem i Krzysztofem. Omawiane attyki to bogato zdobione modele, kryjące strome dachy. Do najciekawszych attyk w Polsce zaliczyć można również m.in.:
- kamienicę Konopiców w Lublinie,
- kamienicę Królewską we Lwowie,
- kamienicę Chociszewską w Lublinie.
Attyki to zdobienia architektoniczne, które od wielu długich lat cieszą się ogromną popularnością i uznaniem wśród szerokiego grona projektantów, jak i smakoszy architektonicznego piękna. Pomimo upływu czasu, attyki wciąż możemy odnaleźć w nowo tworzonym budownictwie. To także elementy powszechnie występujące w najpiękniejszych zabytkach i najcenniejszych „perełkach” dziedzictwa i kultury.
